De Roemeens-Franse poging om een betaalbare auto voor het volk te ontwikkelen, heeft een gemengde erfenis achtergelaten van technische innovatie en twijfelachtige betrouwbaarheid.
Oltcit is de geschiedenis van de auto-industrie ingegaan als een unieke, zij het uiteindelijk niet de meest succesvolle, poging tot samenwerking tussen een Oost-Europese communistische staat en een westerse autofabrikant. Het bedrijf werd in 1976 opgericht als een joint venture tussen de Roemeense regering, toen nog onder leiding van Nicolae Ceaușescu, en de Franse autofabrikant Citroën. De merknaam is een eenvoudige maar ingenieuze samenvoeging van twee woorden die het bestaansrecht van het bedrijf bepaalden: »Olt« Het tweede deel van de munt vertegenwoordigt de historische regio Oltenia en de gelijknamige rivier in Roemenië, waar een nieuwe fabriek werd gebouwd in de stad Craiova. »cit"Hij doelde natuurlijk op de naam van de Franse partner."
De ware oorsprong van deze (uiteindelijk) Roemeense auto ligt eigenlijk in Frankrijk, waar Citroën in de jaren zeventig onder de codenaam Citroën werd verkocht. Project Y Citroën was bezig met de ontwikkeling van een moderne opvolger voor zijn toen al wat oudere Ami 8-model. Toen Citroën Peugeot overnam, realiseerden de nieuwe eigenaren zich tijdens een financiële analyse al snel dat serieproductie van Project Y in Frankrijk te duur zou zijn. Daarom gaven ze er de voorkeur aan om het Visa-model te ontwikkelen, dat gebaseerd was op het Peugeot 104-platform. Om in ieder geval een deel van de hoge ontwikkelingskosten terug te verdienen, verkochten de Fransen de volledige plannen en technologie aan de Roemenen, die op zoek waren naar een manier om een iets modernere en technisch geavanceerdere auto te ontwikkelen voor de binnenlandse markt en potentiële export, na de Dacia 1300, die gebaseerd was op de Renault 12.
Het belangrijkste en meest herkenbare product van de nieuwe Roemeense fabriek was Oltcit ClubDe Oltcit was een compacte driedeurs hatchback waarvan de serieproductie officieel in 1981 van start ging, hoewel de volledige productiecapaciteit pas een jaar later werd bereikt. Het ontwerp van de auto volgde onmiskenbaar de aerodynamische lijnen van Citroën en bood een verrassend ruim interieur en grote glasoppervlakken, die zorgden voor uitstekend zicht. In het interieur onderscheidde de Oltcit zich van zijn Oost-Europese concurrenten door de voor die tijd geavanceerde ergonomische oplossingen, waaronder de karakteristieke bedieningsknoppen naast het eenspaaks stuurwiel, waarmee de bestuurder alle belangrijke functies van de auto kon bedienen zonder zijn handen van het stuur te hoeven halen.
Het technische ontwerp werd aangedreven door beproefde luchtgekoelde boxermotoren, die ook rechtstreeks van de Franse partner afkomstig waren. Het basismodel was uitgerust met een tweecilindermotor met een inhoud van 652 kubieke centimeter uit de Visa, die 26 kW (35 pk) en 49 Nm koppel leverde. Voor veeleisendere klanten waren er viercilinder boxermotoren uit de GS/GSA-serie met een inhoud van 1,1 en 1,3 liter beschikbaar; de krachtigste versie leverde een pittige 48 kW (65 pk) en circa 96 Nm koppel. Hoewel de auto natuurlijk niet was uitgerust met de beroemde en complexe hydropneumatische ophanging van de grotere Citroëns, zorgde het klassieke chassis met torsiestangen voor een bovengemiddeld comfortabele rijervaring voor die tijd en kon de auto goed overweg met de Roemeense wegen, die destijds allesbehalve een meesterwerk van wegeninfrastructuur waren.
Volgens de oorspronkelijke samenwerkingsovereenkomst zou Citroën een bepaald quotum aan in Roemenië geproduceerde voertuigen afnemen en deze op de West-Europese markt brengen, om Roemenië te helpen zijn schulden voor technologieoverdracht af te lossen. Deze auto's werden in het Westen en enkele andere markten verkocht onder de naam Citroën Axel, waarbij de Fransen vooral inzetten op hun uitzonderlijke betaalbaarheid. Historisch gezien zou de aankoopprijs van een basismodel op de westerse markt destijds, omgerekend naar de huidige valuta en gecorrigeerd voor inflatie, geschat zijn op ongeveer € 4.500 tot € 5.500, terwijl goed bewaard gebleven verzamelobjecten van de Oltcit op de antiekmarkt tegenwoordig waarden tussen € 1.500 en € 3.500 bereiken.
Hoewel de Oltcit technisch en qua ontwerp zijn tijd ver vooruit was in vergelijking met de rest van het Oostblok, kampte hij met een rampzalige bouwkwaliteit. De auto's stonden bekend om hun extreem snel roestende carrosserieën, onbetrouwbare elektronica, oppervlakkige assemblage in de fabriek in Craiova en, met grotere motoren, een onevenredig hoog brandstofverbruik. Dit alles ruïneerde al snel de reputatie van het Axel-model in West-Europa, maar dankzij de gunstige verhouding tussen prijs, ruimte en comfort was het eind jaren tachtig en begin jaren negentig nog steeds een vrij veelvoorkomende verschijning op de Roemeense wegen, en een paar exemplaren reden ook op onze wegen.
Het slotstuk van dit interessante autoverhaal werd ingeluid door de val van het Ceaușescu-regime in Roemenië, waarna Citroën zich in 1991 definitief terugtrok uit de joint venture. De fabriek werd omgedoopt tot Automobile Craiova en produceerde nog enkele jaren modellen gebaseerd op de Oltcit onder de naam Oltena, waarbij zelfs een vijfdeurs- en een pick-upversie aan het assortiment werden toegevoegd. De fabriek in Craiova kende echter niet het rampzalige einde dat veel andere fabrieken uit die periode trof. In 1994 werd de fabriek overgenomen door het Zuid-Koreaanse Daewoo, dat er de Cielo en Matiz produceerde, en sinds 2008 is de fabriek in handen van Ford. Tegenwoordig worden in dezelfde productiehallen de modernste Europese auto's en crossovers geproduceerd, zoals de enorm populaire Ford Puma.
